محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )
116
آيين شهردارى ( فارسى )
بر شخص دقيق و هشيار پوشيده نمىماند و اين شير خشت از درخت خلاف ( گونهاى از بيد ) « 1 » گرفته مىشود . خيار شنبر ( چنبر ) يا فلوس « 2 » اگر تازه باشد نبايد آن را بفروشند ، زيرا زيانبخش است بلكه بايد كهنهء سه ساله تا 10 ساله باشد و همچنين است عسل آن . شربتسازان بايد شربت گل سرخ و نيلوفر و گلاب را در ظروف شيشهاى نگاه دارند و گرنه بر محتسب است كه آنها را نابود كند و شربت - ساز را به رعايت اين امور وادارد . و بايد محتسب عرق نيلوفر و عرق بلسان شامى را بازرسى كند ، زيرا برخى نيلوفر يا بلسان شهر خود را در آن مىآميزند و به نام شامى مىفروشند . و نيز شربتسازان را فرمان دهد تا آبى را كه قاشقها را در آن مىگذارند بهطور مداوم به آب تميز تبديل كنند . و نيز مراقبت كند كه آب جو ( ماء الشعير ) « 3 » ربيعى ( بهارى ) باشد كه سودمندتر است ، و اگر تا مقدارى آب جو مانده باشد افزودن آب تازه بدان نادرست است ، بلكه بايد هر روز آب جو تازهاى بسازند ، و در تهيهء آن زغال به كار برند نه هيزم ، زيرا ممكن است دودآلود شود و به بيمار زيانبخش گردد . و همچنين در روغنها روغن عراقى را به شامى نياميزند و هركدام را جدا بدارند .
--> ( 1 ) - در نسخهء بدل به جاى خلاف « جلاب » آمده و در فارسى گپشير نوشتهاند و نام شير خشت نيز به همين مناسبت است . ( 2 ) - متن : فلوس الخيار شنبر الجديد ، و فلوس به نامهاى گوناگون : خيار چنبر خيار شنبر ، قثاء هندى ، خرنوب هندى ، شنبار و جز آن آمده است و ميوهء آن به طول 30 تا 40 و گاهى 60 سانتىمتر و به قطر 2 تا 3 سانتىمتر است . در مغز فلوس مقدارى قند و صمغ و مقدارى مواد موسيلاژ هست . مغز فلوس ملين و مسهل است . ( فرهنگ فارسى معين ) . ( 3 ) - مراد آبجو معمولى كه از تخمير جو مىسازند ( فقاع ) نيست بلكه آبى است كه در آن جو مقشر جوشانيده باشند براى مداوا .